Educate Yourself

Rawagede 1947: het bloedbad dat Nederland pas zestig jaar later erkende

Geplaatst in: Geschiedenis
Reliëf op een monument in het dorp Balongsari toont de moordpartij in Rawagede. Foto Ahmed 'deNy' Salman

Op 9 december 1947 vielen Nederlandse militairen het dorp Rawagede binnen op West-Java, zo’n zeventig kilometer ten oosten van Jakarta. De actie had een enkelvoudig doel: het opsporen van een Indonesische guerrillacommandant. Toen de mannelijke dorpsbewoners verklaarden niet te weten waar hij was, werden zij bijeengedreven en doodgeschoten. Vrijwel alle mannen en jongens van het dorp kwamen om het leven. Over het exacte aantal bestaat tot op heden geen overeenstemming: van Indonesische zijde wordt gesproken van 431 doden, Nederlandse bronnen noemen circa 150 doden en zo’n twintig standrechtelijke executies.

De inval vond plaats tijdens de eerste politionele actie, operatie Product, waarbij Nederland probeerde de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd militair neer te slaan. Een VN-commissie die de actie onderzocht kwalificeerde het optreden in Rawagede als opzettelijk en meedogenloos. Maar een beslissing van procureur-generaal Felderhof in 1948 zorgde ervoor dat er geen vervolging van de verantwoordelijken plaatsvond. De zaak werd in de doofpot gestopt.

Jarenlang bleef Rawagede in Nederland vrijwel onbekend. In 1995 zond RTL4 de documentaire Excessen van Rawagede uit; in 2007 besteedde het historische radioprogramma OVT aandacht aan het onderwerp. Kamervragen volgden, maar in november 2008 liet de landsadvocaat weten dat de Nederlandse staat geen schadevergoeding uitkeerde: de zaak was verjaard.

Nabestaanden van de slachtoffers lieten het daar niet bij. In december 2009 spanden zij een rechtszaak aan tegen de Nederlandse staat, bijgestaan door advocate Liesbeth Zegveld. In september 2011 verklaarde de rechtbank Den Haag de staat aansprakelijk en kende schadevergoedingen van 20.000 euro toe aan zeven weduwen. Het was de eerste keer dat de staat aansprakelijk werd gesteld voor oorlogsmisdaden in Indonesië.

Op 9 december 2011, precies 64 jaar na het bloedbad, bood de Nederlandse ambassadeur Tjeerd de Zwaan in Rawagede namens de Nederlandse regering formeel zijn excuses aan. Een van de weduwen die de rechtszaak hadden aangespannen, Saih, had die dag niet meer meegemaakt: hij was enkele maanden eerder gestorven, op 87-jarige leeftijd.

Verder lezen

Cultuur     Artikelen     Erfgoed

De mystieke wereld van de keris pusaka

Column

Column: DETA-jongens in Nieuw-Guinea

Identiteit

Ik ben een wereldburger