Column: Hoe de Steurtjes in Indië kwamen

Geplaatst in: Column

Vilan van de Loo is onderzoekster en schrijfster. Haar interesse gaat uit naar het oude koloniale Indië. Daar schrijft ze bij voorkeur haar boeken over, zo ook de biografie Johannes “Pa” van der Steur (1865-1945). Ze is ook initiatiefnemer van De Indische Schrijfschool, waarmee ze mensen helpt hun verhaal op papier te zetten. Elke week verschijnt er een nieuwe column van haar hand.

Steurtjes, dat is het woord voor de tehuiskinderen van Pa van der Steur. Hij vertrok eind negentiende eeuw  uit Haarlem naar Indië om daar een christelijk tehuis voor militairen op te zetten.

In april 1893 komen er geleidelijk kinderen in het militaire tehuis wonen. Eerst vier kinderen van een zekere Italiaanse militair Papollo en een inheemse vrouw, die hij na een tip van een militair in de kampong vond. De eerste fase van het tehuis was die van een gezin, waar de kinderen overal en nergens mochten komen. Daarna groeit het. Vooral in de jaren tussen de twee wereldoorlogen in krijgt het tehuis meer en meer de trekken van een goed gerund bedrijf, voor kinderen en militairen. De manschappen hadden plezier met de kinderen en dat is voorstelbaar.

Tekst gaat verder onder de foto

Pa van der Steur

Het tehuis groeide uit tot een enorm vastgoedcomplex met scholen, een kerk, een eigen begraafplaats, een muziekkapel en wat al niet. Oud-Steurtjes hielpen met geld, en nieuwe Steurtjes bleven instromen.

Vooral na de Eerste Wereldoorlog nam de roem van Van der Steur toe. Er kwamen meer inzamelingsacties, op zijn verjaardag publiceerden de kranten zijn nieuwe bedelactie en zijn naam leek garant te staan voor liefdevolle kinderzorg.

Vergeten waren de wanklanken uit 1902, toen Van der Steur grievende uitspraken had gedaan over ‘Indo-paupers’. Niemand vroeg zich af, of de inheemse familie niet ook recht had op de kinderen. Nu denk ik: misschien ligt hier nog een taak voor een programma als Opsporing Verzocht. Er is inmiddels zoveel mogelijk met DNA-onderzoek.

Van der Steur stierf kort na de capitulatie in 1945. Oudere tehuisjongens hadden hem uit het kamp gehaald, zodat hij thuis kon sterven. Zijn zuster Marie sprak aan zijn graf.

Eenmaal in Nederland hielden de Steurtjes de naam van Pa in ere. Ze zochten elkaar op, vertelden de verhalen en waren nog steeds flinke aanpakkers, ook in de opvoeding van hun eigen kinderen. Eenmaal een Steurtje, altijd een Steurtje.

Verder lezen

Column

Column: De gunst van het vorstenhuis

Column

Column: ‘Een Indische afkomst mag niemand zich toe-eigenen’

Interviews     Film
Educate yourself

In-Soo Radstake regisseerde documentaire ‘Indië Verloren… Selling a Colonial War’ over framing en propaganda van oorlog Indonesië: ‘Hoe krijg je het voor elkaar om iedereen zo te hersenspoelen?’