Op 28 oktober 1928 kwamen honderden jonge Indonesiërs bijeen op het tweede Jongerencongres in Batavia. Ze kwamen uit alle delen van de archipel: van Java, Sumatra, Sulawesi, de Molukken. Ze spraken verschillende talen thuis, aanhingen verschillende godsdiensten, behoorden tot tientallen etnische groepen. Aan het einde van het congres legden zij de Sumpah Pemuda af, de Jeugdeed, in drie onderdelen: één vaderland — Indonesia; één volk — het Indonesische volk; en één taal — Bahasa Indonesia.
Die derde eed was een bewuste keuze en een politieke daad. Bahasa Indonesia was geen moedertaal voor de meeste aanwezigen. Het was een gestandaardiseerde vorm van het Maleis, al eeuwenlang de handelstaal van de archipel, maar niet de dominante thuistaal van Java, het demografische en politieke hart van de kolonie. Door het Maleis tot gemeenschappelijke nationale taal te verheffen, maakten de nationalisten een keuze die Javanen, Soendanezen, Bataks en Ambonezen gelijkstelde. Geen van de grote regionale talen zou domineren.
Maar die keuze was ook een weigering. Het Nederlands, de taal van het koloniale bestuur, werd bewust buiten het nationale project gehouden. Terwijl de koloniale overheid inheemse scholieren liet leren dat het Nederlands de weg naar beschaving en vooruitgang was, formuleerden de nationalisten een alternatief: Bahasa Indonesia was de taal van vrijheid en eenheid.
Na de onafhankelijkheid in 1945 werd Bahasa Indonesia onmiddellijk de officiële staatstaal van de Republiek Indonesië. In de decennia daarna werd de verspreiding van de taal actief gepromoot via het onderwijs. Tegenwoordig is Bahasa Indonesia de eerste taal van honderden miljoenen mensen maar voor de generatie van 1928 was het nog een toekomst die moest worden veroverd.
De taalstrijd was ook een strijd om kennis en macht. Wie bepaalt welke taal geldig is in de rechtszaal, in de school, in de krant? In de Volksraad was in 1918 bij de allereerste vergadering al gedebatteerd over de vraag of leden ook Maleis mochten spreken. Het koloniale bestuur had aanvankelijk vastgelegd dat alle debatten in het Nederlands moesten worden gehouden. Die discussie over taal was in werkelijkheid een discussie over wie er mee mocht doen.
