Educate Yourself

Tjalie Robinson – schrijver tussen twee werelden, Indo-Nederlander avant la lettre

Geplaatst in: Geschiedenis
Tjalie Robinson met kinderen, echtgenote Lilian Ducelle en anderen op de Tong Tong Fair (toen nog Pasar Malam) in Den Haag, jaren 50. Foto: Collectie Literatuurmuseum

Hij schreef onder twee namen. Als Jan Boon publiceerde hij verhalen en columns in de Indische gemeenschapspers. Als Tjalie Robinson schreef hij scherper, persoonlijker, pijnlijker. Samen vormen die twee namen het portret van een man die zijn leven lang op zoek was naar een plek die hem volledig accepteerde, en die plek nooit vond.

Geboren in 1911 in Nijmegen als zoon van een Nederlandse vader en een Javaanse moeder, groeide hij op in Nederlands-Indië. De wereld van de Indo-Europeaan, de groep die niet volledig Europees was maar ook niet inheems, werd zijn thema. Hij kende die wereld van binnenuit: de gelaagdheid, de spanning tussen trots en schaamte, de zoektocht naar identiteit in een systeem dat mensen in hokjes dwong.

In Indië werkte hij als journalist. Na de onafhankelijkheid en de overdracht van Nieuw-Guinea bleef hij aanvankelijk, maar in 1958 vertrok hij alsnog naar Nederland. De aankomst was ontnuchterend. De Indische gemeenschap in Nederland worstelde met aanpassing, met verlies, met een samenleving die haar complexiteit niet wilde zien.

Robinson werd de stem van die gemeenschap. In het tijdschrift Tong Tong, dat hij oprichtte en jarenlang redigeerde, gaf hij ruimte aan verhalen, herinneringen en debatten die elders geen plek kregen. Het tijdschrift organiseerde ook het Pasar Malam Besar, een jaarlijkse bijeenkomst in Den Haag die uitgroeide tot het grootste Indische culturele evenement van Nederland.

Zijn literaire werk is nog altijd lezenswaardig. De verhalen over het Indo-leven in Indië, de kampherinneringen, de beschrijvingen van een gemeenschap in transitie, zijn geschreven in een taal die zowel Nederlands als Indisch is, vol humor, weemoed en een onderhuidse woede.

Robinson stierf in 1974. Hij heeft de hernieuwde interesse in de Indische geschiedenis en identiteit die daarna op gang kwam niet meer meegemaakt. Maar zijn werk legde het fundament. Hij was Indo-Nederlander op een moment dat die term nog geen erkende categorie was, en hij schreef erover met een eerlijkheid die lang ongemakkelijk bleef.

Verder lezen

Boeken     Expressie

Indonesische kijk- en leestips over (de)kolonisatie en de onafhankelijkheidsoorlog

Column     Identiteit     Erfgoed

Column: “Vergeet het verdriet van de mensen uit Nederlands-Indië niet”

Identiteit     Interviews

#Podcast

KIJK NU: 1e Meer Dan Babi Pangang Podcast met Benjamin Li